آغازی بر یک پایان

بیژن نوباوه به نقل از سید حسن:

حاضريم قطعه قطعه شويم تا ايران عزيز باشد اگر ايران عزيز باشد همه ما هستيم، من يك سرباز كوچك امام خامنه‌اي هستم. در مارون الراس 40 نيروي حزب الله در برابر يك لشكر از رژيم صهيونيستي ايستادگي كردند و تنها 13 نفر از آنان در آنجا به شهادت رسيد. بچه هاي حزب الله با نام امام خميني(ره)‌ حركت كردند، از امام حسين(ع) استعانت گرفتند و سلام و درودشان به مردم ايران بود.

توضیح اضافه از یک منچستری: "شما از دامنۀ کوهی دارید بالا می رین که خودتون انگار متوجه ش نیستین! اما کسایی که از دور،بالا رفتن شماها رو نگاه می کنن خوب می بینن که با چی در افتادین و از چه هیبتی بالا می رین..."

به نقل از پیچک سر به هوا

دیر یا زود دامنه ای بحث به ایران هم کشیده می شد. 

قرار شده معلم انشای راهنمایی بشوم! بدون اینکه قبلا تجربه معلمی داشته باشم یا رشته درسی ام ادبیات باشد یا قریحه نویسندگی داشته باشم یا آموزش داستان نویسی، فیلم نامه و نمایش نامه نویسی و روزنامه نگاری را بدانم یا از آن کتاب خوان های حرفه ای باشم یا بتوانم هایکو!( اخیرا این لغت به گوشم خورده و به شعر های خیلی کوتاه می گویند. سبکی است از شعر ژاپنی) بگویم یا درس بدهم. صنایع ادبی و آیین نگارش را هم بعد از ده سال طبیعتا یادم رفته است. پس باید بگویم بیچاره بچه هایی که قرار است معلمشان باشم اما تقصیر من نیست. برای مدیرشان خیالی نبود. شاید هم به اعتبار نفیسه قبول کرد. دو بار با او سر کلاس دینی و قران رفتم و بعد همینطوری گفتم کلاس انشاء باید جذاب باشد و کلی کار می شود کرد چون سیلابس درسی دست خود معلم است و جا برای کارهای خلاقانه وجود دارد. نفیسه هم به اعتبار همین حرف من به مدیرشان پیشنهاد داد و من هم با بی خیالی پذیرفتم! اما حالا حسابی نگرانم و افتاده ام به کتاب خواندن و این و آن را دیدن که برای کلاس انشا چه کار کنم. خوش بختانه خیلی از کلاس های انشا مثل قدیم نیست که فقط یک موضوع بگویند و بچه ها بنویسند و سر کلاس بخوانند و تمام. کلی بازی های فکری اختراع! شده یا برنامه ریزی های دقیقی برای تقویت حواس بچه و ترغیبشان به نوشتن و فکر کردن و نقد و تحلیل و ... وجود دارد. ظاهرا معلم انشای قبلی بچه ها هم از این دخترهای ادبیاتی پر شور بوده که دوستش داشتند. از مورد مقایسه قرار گرفتن نگرانم. می ترسم و در عین حال مشتاقم که کلاس ها شروع شود. خدا کند تجربه خوبی برای من و کلاس مفیدی برای بچه ها بشود.

 ممنون می شوم اگر کسی ایده ای یا توصیه ای دارد یا کتاب جالبی در این زمینه ها سراغ دارد، به من بگوید.

با چشم های گرد شده و دهن باز مانده این گزارش را دیدم. طرف قشنگ راجع به بشقاب پرنده امام زمان توضیح می داد که چند مدل است و چند بار سوار شده و با حضرت رفته اند به جزیره خضرا و مبل داره آن هم چه مبلی!! و مردم هم باور می کردند!!! پناه بر خدا. می گفت ماهی در حدود سه میلیون تومان درآمد داشته و مدعی بوده که نایب امام زمان است. سر کلاس دکتر باقری دیدم کلی حرص جوش می خورد که مردم ظاهر دین را می گیرند و عقلشان را به کار نمی اندازند و مثلا از این چوب مسواک ها در جانماز می گذارند چون شنیده اند پیامبر استفاده می کرده پس ثواب دارد. اصلا درکش نمی کردم. گفتم مگر چند درصد مردم این مدلی هستند. به نظرم می آمد مشکل ما عقل گرایی از نوع پزیتیویستی و روشنفکری است که دیگر جا را برای دین داری تنگ کرده است. حالا می بینم افراط در هر دو سو دنیا را برداشته. نمی دانستم این همه آدم با این پتانسیل بالا برای بلاهت داریم. آن یکی شارلاتان دیگر برای مردم در تپه های اطراف هشتگرد کعبه ساخته و مردم را حاجی می کرده و مجلس می گرفته و جانماز پهن می کرده برای امام زمان و یک پسر بچه هم توی فیلم، فضای خالی را به هوای امامی که نمی دید اما حضور داشت، بوسید و شعر می خواندند که اهلا و سهلا و ...

فکر کن امام زمان از دست همه باید رنج بکشند حتی از دست دوستداران احمق و خرفتشان. خدا صبرشان بدهد جداً. خدا صبرشان بدهد.

وَذَا النُّونِ                                

 إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِبًا                         

 فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَيْهِ               

 فَنَادَى فِي الظُّلُمَاتِ أَن لَّا إِلَهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ ﴿87﴾

 و یونس را به یاد آور 

 در آن هنگام که خشمگین از میان قوم خود رفتِ                 

 ومی پنداشت که ما بر او تنگ نخواهیم گرفت 

در آن ظلمات متراکم فریاد بر آورد: پروردگارا!  معبودی نیست جز تو... منزهی تو، من از ستمکاران بودم

فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّيْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَكَذَلِكَ نُنجِي الْمُؤْمِنِينَ ﴿88﴾

کتاب "وانهاده" اثر سیمون دوبوار را دو سال پیش خواندم اما شخصیت اصلی داستان و رنجی که می کشید، هنوز برایم زنده است. "وانهاده" بهترین صفتی است که می توان به آن زن نسبت داد. زنی که یک زندگی عاشقانه را با همسرش آغاز می کند. هر دو پزشک هستند و با هم تفاهم کامل دارند. بعد بچه دار می شوند و زن با رغبت، شغلش را برای بزرگ کردن دخترهایش کنار می گذارد. در تمام این سالها لحظه ای به همسرش شک نکرده و خودش را خوشبخت می پنداشته؛ حتی این اواخر که همسرش می گفت برای کار مجبور است در آزمایشگاه بماند. حتی وقتی دوست شوهرش به او می گوید که مدتی است رفت و آمد های خانم وکیل با شوهر او زیاد شده. باز هم باورش نمی شود چون روحیه همسرش را می شناسد و مطمئن است که با روحیه آن خانم وکیل متجدد، هیچ همخوانی ندارد. حتی از شوهرش شنیده که رفتار جلف خانم وکیل را سرزنش می کرده. باورش نمی شود تا اینکه از زبان شوهرش می شنود. او می گوید بین دو عشق، سرگردان مانده ...

زن به هر دری می زند تا زندگی اش را نجات بدهد اما در هر گفتگویی که با شوهرش دارد گوشه ای از واقعیت تلخ زندگی اش آشکار می شود. فاصله بینشان آن قدر زیاد شده که آرام آرام امیدش را از دست می دهد و ذره ذره آب می شود...اشک، همدم شب و روزش می شود...

 مرد در نهایت چمدانش را می بندد و راهی خانه خانم وکیل می شود.

یکی از تلخ ترین لحظات داستان وقتی است که زن ملتمسانه از دخترش می پرسد  چه ضعفی داشته که پدرش او را ترک کرده است و حالا چه باید بکند تا او را برگرداند. همه غرور و شخصیت یک مادر است که درمقابل دخترش له می شود.

سیمون دوبوار، فرو ریختن و استیصال این زن را بی نهایت زیبا به تصویر می کشد. زنی که همه زندگی اش را به پای همسرش ریخته و حالا درمانده وبهت زده، ویران شدن کاخ آرزوهایش را نظاره می کند.

سیمون دوبوار یکی از نظریه پردازان بزرگ فمینیسم و نویسنده کتاب مشهور "جنس دوم" است. قسمت هایی از این کتاب را خوانده ام و تنها یک جمله معروف آن به خاطرم مانده که می گوید ما "زن" زاده نمی شویم بلکه در طول زندگی مان زن می شویم. او معتقد است به زنان نباید اجازه داد با پذیرفتن نقش های سنتی که جامه مردسالار به آنها تحمیل کرده، به باز تولید این ستم تاریخی کمک کنند. کتاب تلخی است اما نه از جنس داستان وانهاده که برای همیشه به یاد آدم می ماند. انگار آن زن هنوز در خانه اش نشسته، پرده ها را کشیده و در تاریکی و تنهایی اشک می ریزد.

*

کسی برایم درد دل کرد. دوباره یاد این کتاب افتادم !

"آقای خامنه ای "

برگرفته از چای نبات

هشدار:    طولانی است و احتمالا برای جز خودم، جذابیتی ندارد.

خواب دیدم "مادی" را سیمانی کرده اند و نمی دانم چطور آن را  حدود سه متر، از سطح زمین پایین برده اند. راه  خاکی که آن را از مزرعه ها جدا می کرد، آن قدر باریک شده که می ترسیدم رویش راه بروم و داخل آن کانال باریک سیمانی بیفتم. درست همانطور که محمد جواد گفته بود. از جوی های سیمانی بدم می آید. متخصصان آبرسانی می گوید این ها برای انتقال آب بهترند چون جلبک ها اکسیژن آبش را نمی گیرد و گلها و گیاهان وحشی اطراف جوی، آب را برای زنده ماندن خودشان به هدر نمی دهند. راست می گویند و کسی اهمیتی نمی دهد اگر پونه ها دیگر جایی برای  روئیدن نداشته باشند و منظره چشم نواز آب زلال چاه که از لای انبوهی از گیاهان سبز می گذشت، دیگر وجود نداشته باشد و قورباغه ها و سنجاقک ها و پروانه ها و ...

 مزرارع به جز دو تا، اجازه ساختمان سازی نداشتند و هنوز سبز بودند. دو پلاک، روبه روی خانه شهین خانم، فاصله دیوار جنوبی حیاطشان را با مادی سیمانی پر کرده بودند. درست همان جا که آن روزها شبدر می کاشتند تا خاکشان استراحتی کرده باشد. بعد وقتی اولین برگهای نازک  شبدر ها در می آمد، زن ها و بچه ها کاسه های سرکه شان را می آورند، می گذاشتند روی شبدر های تازه. همان جا می کندند، توی سرکه می زدند و می خورند و صدای حرف و خنده شان تا آسمان بلند بود. من با تعجب نگاه می کردم. مگر شبدر را هم می شود خورد! آن هم نَشُسته. اصلا بهداشتی نیست! مامان را که دیدم با آنها همراه شده، ترسم ریخت و چقدر خوشمزه بود. جای این برگ های نازکی که آدمها می خوردند، برگهای پهن و کلفتی در می آمد که غذای گاوها بود! درست همین جا دو تا خانه ساخته بودند. این را در بیداری دیدم. هفته پیش که برای تبریک عروسی محمد جواد به روستای دوران کودکی ام رفته بودیم. همان پسر ریز نقش بی آرام و قرار که صدای پر سوزش جان می داد برای خواندن در تعزیه. چند سال بعد شنیدیم بهترین نوحه های تعزیه را به او می دهند که بخواند. وقتی رسیدیم، بی اختیار مثل کودکی هایم دویدم تا از سرازیری کنار خانه شهین خانم، از کنار مزرعه شبدرها بروم تا سر مادی و جلبک ها را ببینم که با جریان آب، چنان موزون پیچ و تاب می خورند و اردک های بومی را با آن طوق زیبای روی گردن شان و قورباغه ها که دائم یکی شان می پرید داخل آب و آن یکی از آب می پرید لای سبزه ها. همیشه کارم این بود. وقتی می رسیدم من اول می دویدم سمت مادی اما از پیچ کوچه که گذشتم، یک دیوار آجری بلند و زشت، راهم را بست. درست همان جا که دیوار خانه شهین خانم تمام می شد و مزرعه شبدر شروع می شد. آن دو خانه آجری بدون نما، تا سر مادی را پر کرده بود. یادم رفته بود که ده کودکی های من حالا شهر شده. زیبا شهر! اما قدیم ها که زیبا شهر نبود، همه چیزش زیبا تر بود. از مردمانش گرفته تا در و دیوار ده. محمد جواد، شده بود مشاور شهرداری. می گفت قرار است یک خیابان عریض به جای اصلی ترین کوچه ده بزنند. باغ متروکه آقا جون و آن درخت قدیمی توت رب هم می افتد توی خیابان اصلی. خانه جد پدری را هم چند سال پیش، صاف کردند و جایش را اسفالت کردند. از آن خانه ها بود که میراث فرهنگی باید مرمتش می کرد. صفورا، هم بازی کودکی هایم می گفت، قرار است پارک هم بسازند کنار رودخانه! به تلخی خندیدم. آخر پارک می خواهید چه کار! هنوز دو قدم از خانه بیرون می آیید، مزارع برنج چشم آدم را نوازش می دهد. حیفتان نمی آید جنگل های بکر اطراف زاینده رود را صاف کنید و به جایش یک پارک مصنوعی بسازید؟ می گفت مردم برای پارک رفتن، تا مبارکه می روند! بچه ها اسباب بازی می خواهند. تاب و سرسره!

دیگر نگفتم پس چرا ما که بچه بودیم لازم نداشتیم. وقتی آن همه کار هیجان انگیز می شد کرد، تاب و سرسره به چه درد می خورد. روزهای موشک باران اصفهان که آنجا ماندگار شده بودیم و کلاس های درسمان را از تلویزیون می دیدیم، برای بازی وقت کم می آوریدم. ماهیگیری زیر بید مجنون کنار سد آسگون، جستجو و کشف های بی پایان در جنگل کنار رودخانه، هیجانِ سد ساختن روی هر آب روان، دویدن در مزرعه ها، غذا دادن به مرغ ها.... به صفورا نگفتم این ها را. وقتی آشپزخانه اوپن خانه محمد جواد را دیدم و انواع وسایل برقی و  آیفن تصویری و....  خانه قشنگی بود. خوش سلیقه هم چیده بودندش. آنجا دیگر واقعا شهر شده بود. این را از مانتوهای تنگ دخترها می شد مطمئن شد. بزرگ تر ها هنوز چادر سر می کردند اما کوچک ترها مجاز بودند کاملا شهری لباس بپوشند.

کاش می شد بدون این مدرنیته لعنتی زندگی آدم ها رشد کند. خانه ها زیبا تر شوند. بهداشت رعایت شود. بهره وری بالا برود، کوچه ها و خیابان ها زیبا و تمیز بشود. کتابخانه و مدرسه مجهز بسازند. مردم رشد فکری پیدا کنند اما کسی مدرن نشود. صفای دلش از بین نرود. کاش می شد صداقت قدیم ها را در تعارف امروز مردم زیباشهر دید. آن روزها وقتی برای شام و نهار بفرما می زدند، شک نداشتی که از ته دل خوشحال می شوند. عصرانه برایت ماست خانگی و تره نازک باغچه شان را می آوردند و شب، بوی پلو ماش لنجانی شان که لای خاکستر پخته شده بود، آدم را مست می کرد. برای خواب هم پشه بند می زدند و رخت خواب های گل گلی سبز و سرخ برای میهمانشان می آوردند و صبح، باز می خواستند که برای ناهار بمانی.

ده کودکی های من. آن لهجه دوست داشتنی که هنوز می توانم تقلیدش کنم. آن زن همسایه که احوال تمام فامیل و آشنا و حتی مرغ و خروس نداشته مان را هم می پرسید. عمارِ نه سالگی ام که در کانال اصلی ده غرق شد و وقتی سر قبر او می روم، نمی دانم چرا اشک هایم فرو می ریزد. لانه لک لک ها روی برج کبوتر، حمام ده در میان جنگل، شب ها و بوی دودی که برای فراری دادن پشه ها درست می کردند، شب ها و صدای شغال، صبح ها و صدای موتور آب که از دور به گوش می رسید و می دانستی جایی، آب زلال دارد از دل زمین بیرون می آید ....

تازه فهمیدم به جای دات کام باید دات آی آر بگذارم تا بتوانم وبلاگ های پرشین را بخوانم.